भ्रष्टाचारावर निबंध | Essay on Corruption in Marathi

भ्रष्टाचारावर निबंध | Essay on Corruption in Marathi

Essay on Corruption in Marathi भ्रष्टाचार म्हणजे भ्रष्ट व्यवहार. समाजातील नैतिक मूल्यांना डावलून स्वार्थपूर्तीसाठी केलेल्या अशा कृतीला भ्रष्टाचार म्हणतात. भारत आणि इतर विकसनशील देशांमध्ये भ्रष्टाचार वेगाने पसरत आहे. आपल्यापैकी बहुतेकजण भ्रष्टाचारासाठी देशातील राजकारण्यांना जबाबदार मानतात, परंतु सत्य हे आहे की देशातील सामान्य नागरिकही विविध प्रकारच्या भ्रष्टाचारात सहभागी आहेत. सध्या कोणतेही क्षेत्र भ्रष्टाचाराने अस्पर्शित नाही.

भ्रष्टाचारावर लहान निबंध

निबंध – 1 (300 शब्द) भ्रष्टाचारावर निबंध | Essay on Corruption in Marathi

परिचय

अवैध मार्गाने पैसा कमवणे म्हणजे भ्रष्टाचार, भ्रष्टाचारात व्यक्ती आपल्या वैयक्तिक फायद्यासाठी देशाच्या संपत्तीचे शोषण करते. देशाच्या प्रगतीच्या मार्गातील हा सर्वात मोठा अडथळा आहे. दोष जेव्हा व्यक्तीच्या व्यक्तिमत्त्वात असतो तेव्हा देशात भ्रष्टाचाराचे प्रमाण वाढते.

भ्रष्टाचार म्हणजे काय?

भ्रष्टाचार ही एक अशी अनैतिक प्रथा आहे, ज्यामध्ये माणूस स्वतःच्या छोट्या छोट्या इच्छांच्या पूर्ततेसाठी देशाला संकटात टाकायला वेळ लागत नाही. देशातील भ्रष्ट नेत्यांनी केलेला घोटाळा हा भ्रष्टाचार तर आहेच, पण गुराख्याने दुधात पाणी मिसळणे हाही भ्रष्टाचाराचाच प्रकार आहे.

भ्रष्टाचारामुळे

देशाचा लवचिक कायदा – भ्रष्टाचार ही विकसनशील देशाची समस्या आहे, भ्रष्टाचाराचे मुख्य कारण म्हणजे देशाचा लवचिक कायदा. बहुतांश भ्रष्टाचारी पैशाच्या जोरावर निर्दोष सुटतात, गुन्हेगार शिक्षेला घाबरत नाही.
लोभ आणि असंतोष ही एक अशी विकृती आहे जी माणसाला खूप खाली पाडते. माणसाच्या मनात नेहमी आपली संपत्ती वाढवण्याची तीव्र इच्छा असते.
सवय – सवयीचा माणसाच्या व्यक्तिमत्वावर खूप खोलवर परिणाम होतो. लष्करी निवृत्त अधिकारी त्याच्या प्रशिक्षणादरम्यान आत्मसात केलेली शिस्त निवृत्तीनंतरही आयुष्यभर सांभाळतो. तसेच देशात मोठ्या प्रमाणावर भ्रष्टाचार होत असल्याने लोकांना भ्रष्टाचाराची सवय लागली आहे.
मानसा – माणसाने दृढ निश्चय केल्यावर कोणतेही काम करणे अशक्य नाही, त्याचप्रमाणे भ्रष्टाचाराचे प्रमुख कारण म्हणजे व्यक्तीची इच्छा.

निष्कर्ष

भ्रष्टाचार ही देशातील दीमक आहे जी देशाला आतून पोकळ करत आहे. हा त्या व्यक्तीच्या व्यक्तिमत्त्वाचा आरसा असतो, जो लोभ, असंतोष, सवय आणि मानसिकता या विकारांमुळे संधीचा फायदा कसा घेऊ शकतो हे दाखवतो.

निबंध – 2 (400 शब्द) भ्रष्टाचारावर निबंध | Essay on Corruption in Marathi

परिचय

आपले काम प्रामाणिकपणे न करणे हा भ्रष्टाचार आहे, म्हणून अशी व्यक्ती भ्रष्ट आहे. त्याची वेगवेगळी रूपे समाजात रोज पाहायला मिळतात. भ्रष्टाचाराच्या संदर्भात ज्याला भ्रष्टाचार करण्याची संधी मिळाली नाही तीच व्यक्ती भ्रष्ट नाही असे म्हणणे मला अवास्तव वाटत नाही.

भ्रष्टाचाराचे विविध प्रकार

लाचखोरीचे व्यवहार – कार्यालयातील शिपायापासून ते उच्च अधिकारी सरकारी कामासाठी तुमच्याकडून पैसे घेतात. या कामासाठी त्यांना सरकारकडून पगार मिळतो, ते आमच्या मदतीला आहेत. यासोबतच देशातील नागरिकही त्यांची कामे लवकर व्हावीत म्हणून त्यांना पैसे देतात, त्यामुळे हा भ्रष्टाचार आहे.
निवडणुकीतील धांदल – देशातील राजकारण्यांकडून निवडणुकीत पैसा, जमीन, अनेक भेटवस्तू आणि औषधे जनतेला वाटली जातात. ही निवडणूक हेराफेरी म्हणजे खरे तर भ्रष्टाचार आहे.
नेपोटिझम – आपल्या पदाचा आणि सत्तेचा गैरवापर करून, लोक भतीजावादाला प्रोत्साहन देतात. तो एखाद्या प्रिय व्यक्तीला अशा पदाची जबाबदारी देतो ज्याची तो पात्र नाही. अशा परिस्थितीत पात्र व्यक्तीचा हक्क हिरावून घेतला जातो.
नागरिकांकडून कर चुकवणे – प्रत्येक देशात नागरिकांकडून कर भरण्याचे निश्चित प्रमाण असते. परंतु काही लोक त्यांच्या उत्पन्नाचा अचूक तपशील सरकारला देत नाहीत आणि कर चुकवतात. भ्रष्टाचाराच्या श्रेणीत त्याची नोंद आहे.
शिक्षण आणि क्रीडा क्षेत्रात लाचखोरी – शिक्षण आणि क्रीडा क्षेत्रात लाच घेऊन लोक गुणवंत आणि पात्र उमेदवारांना जागा देत नाहीत, तर लाच देणाऱ्यांना देतात.
तसेच समाजातील इतर लहान-मोठ्या क्षेत्रातही भ्रष्टाचार दिसून येतो. जसे की रेशनमधील भेसळ, बेकायदेशीर घरबांधणी, हॉस्पिटल आणि शाळेतील अवाजवी फी इ. भाषेतही भ्रष्टाचार बोकाळला आहे. अजय नवरिया यांच्या शब्दांत सांगायचे तर, “मुन्शी प्रेमचंद्र यांच्या सातगती या प्रसिद्ध कथेत लेखकाने एका पात्राला दुखी चमर म्हटले आहे, हा आक्षेपार्ह शब्दांच्या भाषेच्या भ्रष्ट व्यवहाराचा पुरावा आहे. तर दुसऱ्या पात्राला पंडितजी या नावाने संबोधले जाते. कथेतील पहिल्या पात्राला “दु:खी दलित” म्हणता आले असते.

भ्रष्टाचाराचे परिणाम

समाजात पसरलेला भ्रष्टाचार हा देशाच्या प्रगतीतील सर्वात मोठा अडथळा आहे. त्यामुळे गरीब अधिक गरीब होत चालले आहेत. देशात दिवसेंदिवस बेरोजगारी, लाचखोरी, गुन्हेगारी वाढत आहे, त्याचे कारण भ्रष्टाचार आहे. एखाद्या देशातील भ्रष्टाचाराचा बोजवारा उडाला की, त्याचा परिणाम असा होतो की, त्या देशातील कायदा आणि सुव्यवस्थेवर जागतिक पातळीवर प्रश्नचिन्ह निर्माण होते.

भ्रष्टाचाराचे उपाय

भ्रष्टाचाराविरुद्ध कडक कायदा – आपल्या राज्यघटनेतील लवचिकतेमुळे गुन्हेगारांमध्ये शिक्षेची फारशी भीती नाही. त्यामुळे भ्रष्टाचाराविरोधात कठोर कायदे करण्याची गरज आहे.
कायद्याच्या प्रक्रियेत वेळेचा सदुपयोग – कायदेशीर प्रक्रियेत जास्त वेळ वाया घालवू नये. त्यामुळे भ्रष्टाचार्‍यांना बळ मिळते.
लोकपाल कायद्याची आवश्यकता – लोकपाल भ्रष्टाचाराशी संबंधित तक्रारी ऐकण्याचे काम करते. त्यामुळे देशात पसरलेला भ्रष्टाचार दूर करण्यासाठी लोकपाल कायदा करणे आवश्यक आहे.
याशिवाय लोकांमध्ये जनजागृती करून, प्रशासकीय कामात पारदर्शकता निर्माण करून आणि लोकांची शासन व न्यायव्यवस्थेकडे असलेली मानसिकता बदलून योग्य उमेदवाराला निवडणूक जिंकून देऊन भ्रष्टाचाराला आळा बसू शकतो.

निष्कर्ष

सर्व प्रकारच्या भ्रष्टाचारामुळे समाजाचे खूप नुकसान होते. समाजाचे जबाबदार नागरिक या नात्याने आपण सर्वांनी ही प्रतिज्ञा घेतली पाहिजे, भ्रष्टाचार करू देणार नाही आणि होऊ देणार नाही.

निबंध – ३ (५०० शब्द) भ्रष्टाचारावर निबंध | Essay on Corruption in Marathi

परिचय

भ्रष्टाचार हे एखाद्या व्यक्तीचे असे आचरण आहे, जे भ्रष्ट लोक संविधानाच्या सर्व नियमांकडे दुर्लक्ष करून स्वतःच्या स्वार्थासाठी चुकीच्या पद्धतीने पैसे कमावतात.

भ्रष्टाचाराचा इतिहास

भ्रष्टाचार ही सध्या उद्भवणारी समस्या नाही, परंतु ती अनेक दशकांपासून जगामध्ये प्रचलित आहे. ब्रिटनने जगातील 90 टक्के देशांना वश करणे हा पुरावा आहे की लोक स्वतःच्या फायद्यासाठी देशाच्या मातीशी व्यवहार करत होते. आपले राज्य वाचवण्यासाठी राजा योग्य-अयोग्य भेद करायला विसरला. भ्रष्टाचाराची सुरुवात म्हणून याकडे पाहिले जाऊ शकते.

भ्रष्टाचाराविरोधात सरकारने पावले उचलली

डिजिटायझेशन – सरकारी सेवा सरकारने ऑनलाइन केल्या आहेत, यामुळे लाचखोरीचे प्रमाण कमी झाले आहे आणि अनुदान थेट लाभार्थ्यांच्या खात्यात जाते.
नोकरीतून हकालपट्टी – भ्रष्ट अधिकाऱ्यांना नोकरीतून काढून टाकण्यात आले, ज्यामध्ये आयकर विभाग, पोलिस विभाग आणि इतर सन्माननीय अधिकारी सामील होते.
निवडणुकांमध्ये सुधारणा – काळाच्या ओघात पूर्वीच्या तुलनेत निवडणूक पद्धतीत सुधारणा झाली आहे.
बेकायदा संस्था आणि दुकानांना टाळे – हजारो बेकायदा संस्था, स्वयंसेवी संस्था, दुकाने बंद करण्यात आली आहेत.
भ्रष्टाचार धारणा निर्देशांक

भ्रष्टाचाराला आळा घालण्यासाठी 1995 साली जागतिक स्तरावर करप्शन परसेप्शन इंडेक्स तयार करण्यात आला आहे. भ्रष्टाचाराच्या आधारावर दरवर्षी सर्व देशांची क्रमवारी लावली जाते ज्यामध्ये 0 म्हणजे सर्वाधिक भ्रष्ट देश तर 100 म्हणजे भ्रष्टाचारमुक्त देश. सध्या हे रँकिंग १८० देशांमध्ये केले जाते. उदाहरणार्थ, भ्रष्टाचार निर्देशांक 2019 च्या आधारे देशांची क्रमवारी खालीलप्रमाणे आहे.

2019 भ्रष्टाचार धारणा निर्देशांकावर आधारित देशांची क्रमवारी

मागील वर्षीच्या तुलनेत कॅनडा, फ्रान्स, युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका, युनायटेड किंगडमच्या गुणसंख्येमध्ये घट झाली आहे. जर्मनी आणि जपानच्या स्कोअरमध्ये कोणताही बदल झालेला नाही. भारत आणि चीनसह इतर चार देश 41 गुणांसह 80 व्या क्रमांकावर आहेत. 2018 मध्ये भारत 78 व्या क्रमांकावर होता, त्यानुसार भारताच्या गुणसंख्येमध्ये 2 गुणांची घट झाली आहे.

भ्रष्टाचार मुक्त देश

करप्शन पर्सेप्शन इंडेक्सच्या आधारे डेन्मार्कला ८७ गुणांसह पहिला भ्रष्टाचारमुक्त देश घोषित करण्यात आला.

सर्वात भ्रष्ट देश

सोमालिया 9 गुणांसह जगातील सर्वात भ्रष्ट देश आहे.

स्विस बँक भ्रष्टाचाराचे सर्वात मोठे केंद्र

‘UBS’ ही जगातील एक मोठी आर्थिक बँक आहे, ती भारतातील स्विस बँकेत लोकप्रिय आहे. तिचे पूर्ण नाव युनियन बँक ऑफ स्वित्झर्लंड आहे. जगातील सर्वात भ्रष्ट नागरिक आणि राजकारणी आपल्या देशातून कर चुकवून या बँकेत पैसा ठेवतात. एका स्विस बँकेच्या संचालकाच्या शब्दात, “भातीय गरीब आहेत, परंतु भारत कधीही गरीब नव्हता”. केवळ भारतातील सुमारे 280 लाख कोटी रुपये स्विस बँकांमध्ये जमा आहेत. ही रक्कम एवढी आहे की पुढील 30 वर्षांसाठी भारत आपले बजेट टॅक्सशिवाय सहज बनवू शकतो अन्यथा 60 कोटी रोजगाराच्या संधी उपलब्ध होऊ शकतात.

निष्कर्ष

भ्रष्टाचार ही एक जागतिक समस्या बनली आहे ज्याचा सामना जवळजवळ सर्व विकसनशील देश करत आहेत. देशापासून आपले अस्तित्व आहे, म्हणजेच देशाशिवाय आपण काही नाही, त्यामुळे आपला देश भ्रष्टाचारमुक्त करण्यासाठी प्रत्येक देशवासीयांनी सर्वतोपरी प्रयत्न केले पाहिजेत.

Also read:-

Sharing Is Caring: